Amortisman Hesaplama

[wp_calc_amortisman]

İşletmelerin faaliyetlerini sürdürebilmek için satın aldıkları makine, cihaz, taşıt veya bilgisayar gibi duran varlıklar zamanla eskir, yıpranır ve değer kaybeder. Muhasebe ve finans dünyasında bu aşınma payının varlığın kullanım ömrüne bölünerek gider yazılması sürecine amortisman denir. Doğru bir amortisman hesaplama işlemi, şirketlerin mali tablolarını net görmelerini sağlarken vergi matrahının da yasalara uygun şekillenmesine yardımcı olur. Sayfamızdaki aracı kullanarak varlıklarınızın yıllık yıpranma paylarını anında hesaplayabilirsiniz.

Amortisman Nedir ve Neden Hesaplanır?

Amortisman, duran varlıkların aşınma, yıpranma veya eskiyerek değer kaybetme payını ifade eder. Bir işletme, satın aldığı uzun ömürlü bir demirbaşı doğrudan o yılın gideri olarak yazamaz. Bunun yerine, Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından belirlenen faydalı ömür süresi boyunca amortisman ayırarak varlığın maliyetini yıllara böler. Böylece hem dönemsellik ilkesine uyulmuş olur hem de işletmenin kârlılık durumu en gerçekçi şekilde raporlanır.

En Sık Kullanılan Amortisman Hesaplama Yöntemleri

Mali mevzuatta işletmelerin tercih edebileceği farklı hesaplama metotları bulunmaktadır. En yaygın kullanılan iki yöntem şunlardır:

1. Normal (Doğrusal) Amortisman Yöntemi

Bu yöntemde duran varlığın değeri, faydalı ömür süresine eşit olarak bölünür. Her yıl işletme defterine aynı miktarda amortisman gideri kaydedilir.

• Amortisman Oranı: $\frac{1}{\text{Faydalı Ömür Süresi}}$

• Yıllık Amortisman Tutarı: $\text{Varlık Bedeli} \times \text{Amortisman Oranı}$

Örnek: $100.000\text{ TL}$ değerinde ve faydalı ömrü 5 yıl olan bir üretim makinesi için oran %20’dir ($\frac{1}{5}$). Bu makine için 5 yıl boyunca her yıl eşit şekilde $20.000\text{ TL}$ amortisman ayrılır.

2. Azalan Bakiyeler (Hızlandırılmış) Yöntemi

Varlığın ilk yıllarda daha çok yıprandığı ve verimliliğinin yüksek olduğu varsayımına dayanır. Bu yöntemde amortisman oranı normal amortismanın tam iki katı olarak uygulanır (maksimum %50’yi geçemez) ve her yıl kalan net değer (bakiye) üzerinden hesaplama yapılır.

• Örnek: Yine $100.000\text{ TL}$‘lik 5 yıl ömürlü varlığı ele alalım. Normal oran %20 olduğu için bu yöntemde oran %40 olarak uygulanır.

  • 1. Yıl: $100.000\text{ TL} \times \%40 = 40.000\text{ TL}$ amortisman ayrılır. Kalan değer $60.000\text{ TL}$ olur.

  • 2. Yıl: Yeni bakiye üzerinden hesaplanır: $60.000\text{ TL} \times \%40 = 24.000\text{ TL}$.

  • Süreç bu şekilde varlığın net değeri sıfırlanana kadar devam eder.

Kimler Amortisman Ayırabilir?

Bir duran varlığın amortismana tabi tutulabilmesi için yasal olarak şu şartları taşıması gerekir:

• İşletmede bir yıldan fazla kullanılabilir olması,

• Yıpranmaya, aşınmaya veya değer kaybına uğrayacak nitelikte olması,

• İşletmenin aktifine kayıtlı ve kullanıma hazır olması,

• Değerinin Vergi Usul Kanunu (VUK) tarafından her yıl belirlenen amortisman sınırını (demirbaş sınırını) aşması.

Sayfamızın üst kısmında bulunan gelişmiş amortisman hesaplama modülü sayesinde, demirbaşlarınızın alış tutarını ve faydalı ömür bilgilerini girerek dönem sonu muhasebe kayıtlarınız için gerekli olan yıllık ve aylık gider listesini saniyeler içinde oluşturabilirsiniz.